geschiedenis frankrijk - vakantie-frankrijk.NL

Weer
Sneeuwhoogte

Voeg toe aan favorieten
Sitemap
Startpagina

	Accommodaties
	Camping
	Chalet
	Disneyland
	Hotel
	Vakantiehuis
	Vakantiepark
	Villa
	Reizen
	Auto vakantie
	Stedenreis
	Strandvakantie
	Wintersport
	Vakantie overzicht
	Vliegtickets
	Alle maatschappijen
	Cheaptickets
	Vervoer
	Autohuur
	Trein
	Veerdienst

Zoekvakantiehuis.nl - Vakantiehuizen Frankrijk Zoek uw vakantiehuis in Frankrijk via onze gebruiksvriendelijke website, en vindt uw vakantiehuis uit een groot vakantiehuizen aanbod Frankrijk.
vakantiehuizen Frankrijk

Vakantie-frankrijk.nl - Praktische informatie - Geschiedenis

Geschiedenis

Onderstaand kunt u lezen over:

Het begin van Frankrijk

Middeleeuwen

100 jarige oorlog

Renaissance

Franse revolutie

Naploleons keizerrijk

De periode na Napoleon

Tweede keizerrijk

Derde republiek

De Eerste Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog

Vierde Republiek

Vijfde republiek

Chronologie Franse geschiedenis:

Diverse volkeren: tot 121 v. Chr.

Romeinse tijd: 121 v. Chr. tot en met 476 n. Chr.

Merovinger dynastie (447 – 751)

Karolinger dynastie (751 – 987)

Capet dynastie (987 – 1328)

Valois dynastie (1328 – 1589)

Bourbonperiode (1589 – 1792)

Eerste republiek (1792 – 1804)

Napoleonistische keizerrijk (1804 – 1814)

Restauratie periode (1815 – 1830)

Juli revolutie (1830 – 1848)

Tweede Republiek (1848 – 1852)

Tweede Keizerrijk (1852 – 1870)

Derde Republiek (1870 – 1940)

Vichy-regime (1940 – 1944)

Vierde Republiek (1946 – 1958)

Vijfde Republiek (1958 – heden)

Terug naar boven

Het begin van Frankrijk

Frankrijk heeft een bewogen en rijke geschiedenis achter zich.

Voordat de Romeinen in 121 v. Chr. Zuid-Frankrijk binnen drongen werd het toenmalige Frankrijk geregeerd door diverse volkeren en stammen, waaronder de Neanderthalers in de prehistorie, maar ook Kelten, Belgen, Iberiërs, Galliërs, Feniciërs en Grieken.

De Romeinse overheersing duurde van 121 v. Chr. tot en met 476 n. Chr (de val van het Romeinse rijk). In 476 werd de laatste Romeinse keizer van het Westen afgezet. Een deel van Noord-Frankrijk was toen al in handen van de Franken. De Romeinen bleven in delen van Frankrijk nog wel de macht houden, maar deze macht brokkelde snel af.

Tijdens de Grote Volksverhuizing stromen allerlei Germaanse volken naar Frankrijk en in 486 verslaat de toenmalige koning van de Franken, Clovis of Chlodovech I (465-511) de Romeinen. Koning Clovis behoorde tot de Merovinger dynastie (447 – 751), een koninkrijk dat zijn naam dankt aan koning Merovech, de koning van de Salische Franken in de periode van 447 tot 457. Koning Clovis was dus een kleinzoon van koning Merovech.

Koning Clovis verenigde de Franken tot één rijk: Frankrijk (op dat moment het noorden en midden van het huidige Frankrijk). Koning Clovis liet van alle veroverde gebieden de hele mannelijke lijn van heersers (ook bondgenoten) uitroeien, teneinde een onbetwiste heerschappij te verkrijgen. Hierna bekeerde Clovis zich in 496 uit zuiver opportunistische motieven tot het christendom in de hoop dat zijn brutale en meedogenloze optreden de steun van de kerk zou krijgen.

Na de dood van koning Clovis in 511 komt het rijk ten einde door opdeling (volgens Salisch recht) onder zijn mannelijke nakomelingen. De dood van Clovis betekende niet alleen een opdeling van het Frankische rijk, maar tegelijkertijd werd ook de macht van de Merovinger vorsten beperkter. Dit had alles te maken met het feit dat de Merovinger dynastie een stijgend aantal zwakke en jeugdige vorsten op de troon had, waardoor een bepaalde groep van de hofhouding van de Merovingische vorsten hun kans schoon zagen om de macht naar zich toe te trekken. Deze leden van de hofhouding werden aangeduid als “Hofmeiers”. Het was uiteindelijk een familie van hofmeiers van zogenaamde Pippiniden (latere Karolingers) die de macht van de Merovingers overnam. Daarop volgde de definitieve machtsovername van de hofmeier Pippiniden familie doordat familielid Pepijn de Korte (714 – 768) in 751 met goedkeuring van de paus de nieuwe koning werd van het Frankische rijk. Dit jaartal wordt ook steevast aangeduid als het einde van de Merovinger dynastie en het begin van de Karolinger dynastie (751 – 987).

De zoon van Pepijn de Korte was Karel de Grote ( 742 – 814) en onder zijn leiding kwam het Frankische rijk tot het toppunt van macht. Hij herenigt de verschillende Frankische rijken na een periode van verdeling en zorgt voor een uitbreiding van het Frankische rijk door het koninkrijk der Lombarden in noord Italië (774) te veroveren en daarna door de Avaren op de donauvlakte te verslaan. Vervolgens worden onder zijn leiding de Moren (moslims) in Spanje tot ten zuiden van Barcelona teruggedrongen.

Terug naar boven

Middeleeuwen:

Na de dood van Karel de Grote in 814 bleken zijn opvolgers echter niet in staat tot het behouden van enige politieke eenheid, en het eens zo grootse Frankische rijk begon ineen te storten. Het gevolg van de ineenstorting was dat er steeds meer Viking-invasies kwamen en deze begonnen steeds meer uit de hand te lopen. In sommige gevallen voeren de Vikingen soms zelfs de Loire of de Seine tot in Parijs op in hun speciale boten (drakars).

In 843 doodden de Vikingen de bisschop van Nantes. Een paar jaar later staken ze de kerk van Sint-Martin in Tours in brand. Onder de indruk van hun eigen succes plunderden de Vikings in 845 Parijs.

Gedurende deze periode regeerde de koning Karel de Simpele (Karolinger Dynastie) (898-922) over het hedendaagse Frankrijk en door de steeds grotere aanvallen van de Vikingen werd hij gedwongen om de Vikingen een groot deel van zijn land, stroomafwaarts van de Seine, aan de Vikingen te geven. Zo kregen de Vikingen in 911 Normandië als leengebied en hierna staken zij hun aanvallen.

De Karolinger dynastie ondergin al snel hetzelfde lot als hun voorgangers, en na een onderbroken machtsstrijd tussen twee families luidde de troonsbestijging van Hugo Capet in 987, hertog van Frankrijk en graaf van Parijs, het begin in van het Huis Capet, dat samen met zijn afstammende families Valois en Bourbon Frankrijk voor meer dan 800 jaar zou regeren. De dynastie der Karolingers werd dus opgevolgd door die van het Huis Capet. (Capet dynastie 987 – 1328). De koningen van Frankrijk tussen 987 en 1328 waren leden van deze dynastie.

Als in het jaar 1000 de wereld niet blijkt te vergaan veert heel christelijk Europa op. Er worden zeer veel kerken gebouwd. In de 11e en 12e eeuw zijn dit Romaanse kerken (zwaar, donker, met kleine ramen), in de 12e tot de 15e eeuw zijn dit gotische kerken.

Uiteindelijk kwam het leengebied van de Vikingen, Normandië, onder Engels beheer te staan toen in 1066 de Normandische Hertog Willem de veroveraar (william the conquerer) de Engelse troon besteeg. Formeel gezien waren de Franse gebieden niet het eigendom van Willem de veroveraar, maar hielden ze het in leen (in de vorm van leenma) van de Franse koning, aan wie ze in ruil hiervoor trouw en hulp moesten beloven. Deze hulp bestond doorgaans uit militaire steun. Als een leenman (ook wel vazal genoemd) deze verplichtingen niet nakwam, had de leenheer het recht hem zijn leen (land) te ontnemen. In het Engels-Franse geval deed zo'n situatie zich nogal eens voor, aangezien de belangen van beide vorsten vaak uiteen liepen.

De afstammeling van Willem de veroveraar, Hendrik II, werd in 1154 tot koning van Engeland gekroond en erfde het hertogdom Normandië en Anjou van zijn vader. Eerder in 1152 was hij getrouwd met de vroegere Franse koningin, Eleonora van Aquitanië, die het grootste deel van zuidwestelijk Frankrijk regeerde. Zodoende kreeg Hendrik II de macht over een zeer groot gebied in Frankrijk. Nadat Eleonora van Aquitanië in opstand kwam tegen haar man werd zij door Hendrik gevangen gezet. De hertog van Bretagne werd een vazal van Hendrik, en regeerde dus in praktijk de westelijke helft van Frankrijk. Diverse geschillen tussen Hendriks afstammelingen over de verdeling van de Franse gebieden, gecombineerd met een lange afwezigheid van Richard I van Engeland die meedeed aan de Derde Kruistocht, zorgde er echter voor dat de Franse koning, Filips II van Frankrijk zijn controle over het gebied kon herstellen. Het gevolg hiervan was dat de Engelse vorsten nu alleen nog hun macht konden uitoefenen in Guyenne (vroegere Franse provincie in de buurt van Bordeaux). De engelse vorsten hadden dus enorm veel macht in Frankrijk verloren en dit feit en diverse overige conflicten met de Engelse kroon leidden uiteindelijk tot de Honderdjarige Oorlog die begon in 1337.

De opvolgers van Filips II, Lodewijk de 8e en Lodewijk de 9e, wisten de Franse invloed tov de Engelse macht nog verder uit te breiden, zodat Engeland niet veel meer dan Gascogne als leengebied bleef bezitten. Bij de vrede van Parijs (1259) zijn Lodewijk de 9e en de Engelse koning Hendrik de 3e (opvolger van Hendrik II) dan ook overeengekomen dat Engeland voortaan alleen Guyenne nog maar zou mogen lenen. Vanaf dat moment bleven de Engelse vorsten ondergeschikt aan de Franse voorst.

De 13e eeuw bracht de koningen van de Franse kroon van de Capet dynastie, die nog steeds regeerde, grote gebiedsuitbreidingen in onder andere in het zuiden na overwinningen op de Katharen (religieuze groepering).

Terug naar boven

Honderdjarige oorlog

De sterk ingeperkte macht van de Engelse troon op diverse Franse gebieden heeft onder andere bijgedragen aan de Honderdjarige Oorlog. Deze oorlog is een 100 jarige oorlog tussen de koningen van Engeland en Frankrijk. De term stamt uit de 19e eeuw. De duur van deze oorlog wordt meestal gerekend van 1337 tot 1453.

In het begin van de 14e eeuw werden de spanningen tussen Engeland en Frankrijk sterk verhoogd door een aantal factoren. Ten eerste was dat de leenverhouding onder druk kwam te staan. De Engelsen betaalden als leenheer (voor het Franse land) namelijk een soort huur aan de Franse vorst en indien zo een vorst kwam te overlijden dan dienden de Engelsen elke keer weer nieuwe “leen” te betalen, ook was de leen al net betaald aan de overleden koning. Dit overkwam Engeland een aantal malen (4 keer) achter elkaar nadat tussen 1314 en 1328 diverse Franse vorsten kort na elkaar waren overleden. Engeland kon nauwelijks voldoen aan deze leen, waardoor het land in een financiële crisis terechtkwam. Het kon de Franse vorst dan ook niet betalen. Frankrijk vatte deze wanbetaling op als een indirecte oorlogsverklaring en nam de provincie Guyenne in. Dit was voor de Engelsen een belangrijke provincie omdat hier veel inkomsten vanuit zout en wijn vandaan kwamen, waardoor Engeland nog dieper in de problemen kwam.

Een andere belangrijke factor voor de stijgende spanningen tussen Frankrijk en Engeland was de opvolgingskwestie inzake de Franse troon. Op een gegeven moment was er geen troonopvolger van de Franse troon en zowel de Fransman Filips van Valois (Filips de 6e) als de Engelse koning Edward de 3e meenden in aanmerking te komen voor de troonopvolging. Filips van Valois (Valois dynastie)werd in 1328 echter uitverkoren door de edelen. Edward legde zich aanvankelijk wel bij de situatie neer maar deze gebeurtenis werd wel gezien als een misgunde kans.

Na een tijdje bleek wel dat de eerder genoemde conflicthaarden niet zonder strijd konden worden weggenomen en dat dit louter zou kunnen leiden tot een ernstig conflict. Vanaf 1330 werden de tegenstellingen tussen de partijen steeds groter. Filips de 6e vroeg in 1336 hulp aan de Schotten die toentertijd in oorlog waren met de Engelsen. Edward de 3e begon Frankrijk nu natuurlijk echt als vijand te zien.

De beslissing om Filips van Valois tot koning Filips VI te kronen wordt algemeen aanvaard en zelfs Edward III buigt als Hertog van Guyenne zijn knie voor zijn nieuwe leenheer. Enige jaren later echter doen de burgers van Guyenne een beroep op Filips tussenbeide te komen als Edward te zware belastingen heft. Hij ziet in het conflict de langverwachte aanleiding om Edward III zijn titel van Hertog van Guyenne af te nemen. Deze is woedend en verklaart opeens dat hij en niet Filips de rechtmatige koning van Frankrijk is. Door velen wordt deze verklaring niet erg serieus genomen. Frankrijk wordt namelijk veel groter en machtiger geacht en heeft een succesvolle militaire traditie, terwijl het Engelse leger maar met moeite de Schotten de baas kan blijven. Tegelijkertijd trok Frankrijk de kust van Engels’ Frankrijk af en plunderde er van harte op los. Hierop verklaarde Edward de 3e in 1337 de oorlog aan Frankrijk. Hij legde hierbij de nadruk op de kwestie van troonopvolging.

Tijdens de eerste veldslag bleek echter dat de Engelsen wel degelijk een zeer machtig leger bezaten toen op het slagveld van Crécy (1346) het Engelse leger, bijgestaan door de oppermachtige Engelse boogschutters, de Franse koning Jan II versloeg.

De Engelse koning Edward deed ten slotte een poging om Frankrijk in een keer op de knieën te krijgen. Hij zette een enorm leger aan land in Calais, en liet dit naar Reims opmarcheren, waar hij hoopte tot Frans koning te worden gekroond. Deze onderneming werd echter een mislukking, maar bracht de balans tussen de Fransen en Engelsen zodanig terug dat er weer over vrede gepraat kon worden, wat in 1360 dan ook gebeurde: de Vrede van Bretigny werd gesloten. Afgesproken werd dat Frankrijk heel Aquitanië (gebied in het zuidwesten van Frankrijk) moest afstaan aan de Engelsen, en dat de Engelsen (voorlopig) hun rechten op de Franse troon opgaven.

Karel V (1337 – 1380), de zoon van koning Jan II, was inmiddels op de Franse troon beland doordat hij zijn vader verving. Deze was namelijk door de Engelsen gevangengenomen. Karel V was een zeer geslepen vorst en onder zijn leiding verliezen de Engelsen bijna alles wat ze in 27 jaar hebben veroverd.

Na de dood van Karel V in 1380 volgt zijn zoon Karel VI hem op. Karel VI is aanvankelijk geen slechte opvolger, maar in 1392 wordt hij krankzinnig. Dit brengt de Bourgondische tijdbom van zijn grootvader Jan II tot ontploffing. Er ontstaat in de familie Valois grote onenigheid over wie nu Frankrijk moet regeren. Er zijn twee kampen: de Bourgondiërs en de Armagnacs. De chaos ontaardt uiteindelijk in een burgeroorlog.

Tegelijkertijd gaat het in Engeland allemaal wat beter onder leiding van de Lancasterkoning Hendrik IV. Zijn zoon Hendrik V besluit om op oorlogspad te gaan in het door burgeroorlog en chaos verzwakte Frankrijk. In 1415 valt Hendrik V Normandië binnen en boekt een klinkende overwinning bij Azincourt. Hiermee begint hij een onstuitbare opmars die uitmondt in onderhandelingen met koningin Isabeau, die (met Bourgondische steun) in naam van haar krankzinnige echtgenoot Karel VI het Verdrag van Troyes met hem sluit.

Ze verklaart haar eigen zoon (Karel VII), de kroonprins die met de Armagnacs heult, tot een onwettig kind en huwelijkt haar dochter aan Hendrik V uit. Hendrik en Catherine worden tot erfgenamen van Frankrijk uitgeroepen en daarmee lijkt het lot van Frankrijk beslist. Catherine schenkt het leven aan een zoon (Hendrik VI), maar dan sterft Hendrik V plotseling. Zijn broer Bedford zet de strijd in naam van Hendrik VI, die nog een baby is, voort, aanvankelijk met veel succes. De baby Hendrik VI wordt zelfs in Parijs tot koning van Frankrijk gekroond nadat zijn krankzinnige en verwaarloosde grootvader Karel VI overlijdt.

Frankrijk is er op dat moment zeer slecht aan toe en voor met name de Franse bevolking is de ellende bijzonder groot. Iedere militaire actie gaat gepaard met plundering, verkrachting, roof, moord en zelfs als er geen gevechten geleverd worden zijn er de eindeloze belastingen om de oorlogen te kunnen bekostigen. Het Frans maatschappelijk stelsel kraakt in zijn voegen en de waarden van eer en trouw aan de Franse vorst hebben hun geloofwaardigheid volledig verloren. Dat geldt ook voor de kerk.

Toch komt er een eind aan de uitzichtloze positie van Frankrijk. Onder invloed van Jeanne d'Arc laat het tot onwettige verklaarde kind Karel VII (dus kind van krankzinnige Karel VI) zich in Reims midden in vijandelijk (Engels gebied) tot koning kronen.

In de jaren laatste jaren van de Honderdjarige oorlog, te weten 1450 tot 1453, weet de inmiddels energieke koning (Karel VII) voorgoed af te rekenen met de Engelsen. Zij verliezen alles, behalve Kales (Calais). Voor een groot deel was dat te danken aan de modernisering van het Franse leger. Daar werkte men inmiddels met kanonnen en hoewel die al aan het begin van deze lange strijd op het slagveld verschenen waren, waren ze nu de Engelse boogschutters meer dan de baas.

De oorlog was weliswaar afgelopen maar de ziektes en oorlogen hadden Frankrijk sterk verzwakt en het feodalisme ondermijnt.

Terug naar boven

Renaissance (14de – 16de eeuw):

In de 16e eeuw laten de Franse koningen zich sterk beïnvloeden door de Italiaanse renaissance. Tijdens de renaissance kwam de ontwikkeling op het gebied van kunst, literatuur, filosofie en wetenschap tot uitdrukking. Ook Frankrijk ontkwam niet aan de herontdekking van de klassieke oudheid. Er ontstond een groeiende behoefte naar kennis op het gebied van onderzoek en experimenten. Het humanisme deed vervolgens ook zijn intrede.

In de 15de en 16de eeuw begon Frankrijk met het koloniseren van overzeese gebied. De Franse koning zond de ontdekkingsreizigers Jacques Cartier en Giovanni da Verrazano naar Noord-Amerika, waar zij de basis legden voor de kolonie Nieuw-Frankrijk.

Terug naar boven

Franse revolutie:

Na de periode van de Honderd jarige oorlog werd Frankrijk intussen door de vorsten van het Huis Bourbon (waaronder alle Lodewijk koningen vallen) op absolutistische wijze geregeerd. Deze periode wordt aangeduid als Ancien Régime (oud bestuur). Gedurende deze periode zijn er in de Franse samenleving grote verschillen ontstaan die uiteindelijk zouden leiden tot grote ontevredenheid en uiteindelijk tot de aanleiding voor de Franse revolutie. Kenmerkend voor deze periode waren de enorme klassentegenstellingen, economische crisis, absolutisme en corruptie binnen adelstand en het huis van Bourbon. De Franse revolutie begint in 1789 in Parijs wanneer na meer dan 175 jaar de Staten-Generaal (de Assemblée Nationale) door de derde stand (lees: rang) bijeen wordt geroepen. De koning Lodewijk XVI is het hier niet mee eens laat de vergaderzaal sluiten. De Staten-Generaal wijkt hierna uit naar elders (een kaatsbaan in Parijs). Op deze locatie zweren de leden van de Staten – Generaal niet uit elkaar te zullen gaan alvorens er een grondwet is totstandgekomen. Vervolgens sluiten zelfs de Adel en geestelijkheid zich aan bij de Nationale Assemblee, op een persoon na.

Het volk heeft inmiddels een nog groter wantrouwen opgebouwd jegens koning en aristocratie en wanneer de koning Lodewijk XVI de populaire minister Necker heeft ontslagen, breken rellen uit. De koning koesterde nog altijd de hoop het tij te kunnen keren door het ontslag van zijn liberale minister Necker en door een sterk garnizoen een kordon rond Versailles te laten leggen. Dit was nu juist de manoeuvre die de revolutie uitlokte: op 14 juli 1789 stroomde het volk, getergd door een scherpe prijsstijging van het brood en gegrepen door het revolutionaire ideeëngoed, de straten en pleinen op en belegerde de gevangenis burcht, het symbool van een despotische monarchie.De opstand breidt zich uit naar het platteland waar de bevolking de eigendommen van de aristocratie aanvalt.

Na deze revolutie wordt de macht van adel en geestelijkheid teruggedrongen en in het derde jaar van de revolutie wordt het koningshuis afgeschaft. Frankrijk wordt een republiek waarin de burgerij de macht overneemt. Er ontstaat een veranderlijk staatsbestel met een grondwet en in de Staten Generaal ontstaan fracties. De koning en de koninklijke familie proberen op 20 juni 1791 het Frankrijk uit te vluchten maar worden ontdekt op 21 juni in Varenne. Het gezelschap wordt terug naar Parijs gebracht. De meerderheid van de Assemblee blijft de koning echter trouw.

Op 3 september 1791 wordt de grondwet definitief door stemming goedgekeurd. De Koning krijgt de uitvoerende macht. Het koninklijk handelen wordt evenwel gedekt door de ministers. De wetgevende macht komt toe aan de Assemblée Nationale Législative. Deze Assemblee vormt het machtscentrum van de nieuwe maatschappij. Deze maatschappij is er duidelijk een van rijke burgers, hetgeen lijdt tot grote ontevredenheid van het gewone publiek.

Een van de eerste bestuursdaden van de Nationale Conventie is het afschaffen van het koningschap op 21 september 1792. Dit wordt het jaar I van de republiek. De Franse Republikeinse Kalender wordt ingevoerd en de maanden van het jaar krijgen een nieuwe benaming.

Op 14 januari 1793 veroordelen 387 afgevaardigden (tegen 334) Lodewijk XVI uiteindelijk tot de doodstraf. Op 21 januari van hetzelfde wordt hij ten dood veroordeeld door middel van de guillotine. Niet veel later wordt ook zijn vrouw Marie-Antoinette ter dood gebracht.

Het uiteindelijke doel van de Franse revolutie was om de burgers dezelfde rechten en plichten te geven als de koning. Dit komt ook in uitdrukking in de lijfspreuk van de Franse Revolutie: “Liberté, égalité, fraternité, ou la mort !” hetgeen betekent :vrijheid, gelijkheid, broederlijkheid of de dood.

In de periode die volgt is er veel chaos en politieke instabiliteit en het leger wordt steeds vaker ingezet om rellen en contrarevolutionaire activiteiten te onderdrukken. Het leger wordt aangevoerd door de succesvolle generaal Napoleon Bonaparte en zijn populariteit groeit enorm. Niet lang erna zou hij alleenheerser zijn.

Terug naar boven

Napoleons Keizerrijk:

In 1804 liet de jonge Napoleon zich in Rome tot keizer kronen. De periode van het keizerrijk Napoleon (1804 – 1814) wordt gekenmerkt door een grote modernisering op een groot maatschappelijk gebied en een drang naar onderwerping van de wereld. Napoleon heeft Frankrijk in veel verschillende oorlogen betrokken. Napoleon haalde veel successen onder andere met overwinningen obij Marengo, Austerlitz, Jena en Wagram en hij veroverde diverse landen waaronder Italie, Spanje, Duitsland en Polen.

Toch kreeg Napoleon te maken met diverse tegenslagen, het begin van zijn aftocht. Zo begon hij aan zijn fatale Russische veldtocht, de strenge winter werd zijn manschappen fataal en hij moest de aftocht blazen. In 1814 deed Napoleon afstand van de Troon als keizer en benoemde zijn zoon, hetgeen echter niet werd geaccepteerd. Napoleon werd hierna verbannen naar het eiland Elba. In 1815 wist Napoleon echter te ontsnappen van zijn ballingschap ging hij terug naar Parijs. Zijn vlucht zou welgeteld 100 dagen duren, tot aan Waterloo. Hij reisde via de vernoemde 'route Napoleon' naar Grenoble, kreeg steun van legeronderdelen, en verder. Hij kreeg de steun van het volk omdat het volk niet tevreden was met Lodewijk XVIII. Deze gaf nog wel opdracht Napoleon te arresteren, maar alle agenten en legers die werden gestuurd liepen naar Napoleon over. Het volk was de Witte Terreur zat, en bij het leger was Napoleon nog altijd zeer populair. Zij namen het op voor Napoleon, en Lodewijk vluchtte. De Geallieerden, die op dat moment juist in Wenen een congres hadden belegd om de nieuwe grenzen van Europa te bepalen kregen veel onrust.

Uiteindelijk werd Napoleon verslagen bij Waterloo en deze keer werd hij verbannen naar het verre gelegen eiland Sint Helena, ten westen van Angola, in de Atlantische oceaan. Hier verbleef hij tot zijn dood in 1821.

De voornaamste veranderingen die Napoleon heeft doorgevoerd:

Rechts rijden

Dezelfde maten en gewichten zoals de kilo, de meter en de liter ingevoerd; oude lokale maten werden afgeschaft.

Een gestandaardiseerd bevolkingsregister werd ingevoerd: de Burgerlijke stand. Mensen moesten een definitieve achternaam opgeven.

Zeer veel wetgeving

De maatschappelijke standen werden afgeschaft en hiermee tevens de speciale voorrechten en privileges van de geestelijkheid en de aristocratie. Dezen hadden voortaan dezelfde rechten en plichten als de burgerij.

Onderwijs en gezondheidszorg werden beter geregeld en beter toegankelijk gemaakt voor de gewone burgers.

Carrièremogelijkheden voor iedereen in overheidsbestuur en leger (de hogere functies hierin waren voorheen bijna uitsluitend het terrein van de aristocratie) omdat vanaf Napoleon iemands capaciteiten belangrijker werden dan iemands afkomst.

Terug naar boven

De periode na Napoleon:

Na de periode Napoleon werd de monarchie van de Bourbons in ere hersteld. Onder Lodewijk XVIII (1814 – 1824) was er eindelijk een periode van vrede ontstaan. Daarna probeerde Karel X (1824 – 1830) de wereldverhoudingen te herstellen. Deze pogingen liepen echter op niets uit. Het Franse volk had immers aan de macht geroken gedurende de Franse revolutie en was niet van plan nog langer een koning te dulden. Bovendien was de industrialisatie op gang gekomen en aan de nieuwe verwachtingen die dit zou moeten voortbrengen kon geen enkele politicus of koning voldoen. Vandaar dat in 1830 in Parijs barricaden werden opgeworpen waardoor de koning moest aftreden en zodoende kwam Louis Philippe aan het hoofd van de zogenaamde ‘julimonarchie’. Hij zou de troon bestijgen tot aan 1848.

Gedurende deze juli revolutie kwam de industrialisering in sneltreinvaart op gang. De productie en bewerking van ijzer, textiel en steenkool kwam op gang en ook werd een landelijk netwerk van spoorlijnen opgebouwd. In deze periode werd de middenklasse snel rijk, dit in tegenstelling tot de arbeiders die veelal onder zeer slechte omstandigheden tegen weinig loon en volgens slechte of geen arbeidsvoorwaarden werkten. Ook op het platteland heerste ontevredenheid over de industrialisering. Het zou dan ook niet lang duren voordat er weer opstanden kwamen en wel tot het jaar 1848, toen uitgehongerde boeren in samenwerking met de arbeiders aan het plunderen sloegen in Parijs. Deze omstandigheden dwongen Louis Philipe afstand te doen van de troon en de Tweede republiek werd uitgeroepen.

Terug naar boven

Tweede Keizerrijk

In de Chaos werd de neef van Napoleon, Lodewijk Napoleon, verkozen tot eerste president van Frankrijk. Vervolgens nam Lodewijk diverse maatregelen om zijn populariteit te vergroten, maar al snel daarna greep hij alle macht naar zich toe en kroonde zichzelf tot keizer in 1852. Dit betekende ook gelijk het einde van de Tweede republiek en het begin van het tweede keizerrijk. Lodewijk Napoleon was na Napoleon en Napoleons zoon de derde Napoleon en werd daarom aangeduid als Napoleon III. Hij deed het lang niet slecht. Zo hield hij iedereen te vriend zowel links als rechts. In deze periode werden het stemrecht uitgebreid, diverse vakbonden werden gelegaliseerd en meer jongeren gingen naar school. Ondertussen werd de hoofdstad Parijs door Baron Haussmann omgetoverd tot een ware metropool. Het Tweede Keizerrijk was de kunsten namelijk welgezind. In deze periode van gisting ontstond het Impressionisme; de literatuur bracht een hele reeks grote werken vol protest en opstandigheid voort, maar de ontwikkelingen in de bouwkunst waren het ingrijpendst: Parijs werd onderworpen aan de gedurfde stedenbouwkundige plannen van baron Georges Haussmann. Hij liet de Parijzenaars veertig jaar lang worstelen door de modder van bouwputten, die hun stad de mooiste straten ter wereld moesten opleveren.

In Duitsland was kanselier Bismarck druk doende met de hereniging van Duitsland en spoedig zou een oorlog aanbreken tussen Duitsland en Frankrijk, namelijk de Frans Duitse oorlog. Aanvankelijk werd in de Lage Landen gevreesd voor een Frans-Duits monsterverbond tussen Otto von Bismarck en Napoleon III, maar deze raakten echter slaags in 1870, het begin van de Frans-Pruisische Oorlog, wat voor Frankrijk leidde tot het einde van Napoleon III en het Tweede Franse Keizerrijk. De Frans-Duitse of Frans-Pruisische Oorlog begon op 19 juli 1870 en duurde tot 10 mei 1871. De oorlog was een feitelijk gevolg van wie de grootste machthebber in Europa was of zou worden. Frankrijk was beducht voor de snel groeiende Pruisisch-Duitse macht. Frankrijk was tot 1870 de sterkste natie op het vasteland in Europa, maar Pruisen, onder leiding van Bismarck, wilde deze plaats innemen. Deze door beide partijen gewenste oorlog zou het omslagpunt betekenen.

Frankrijk verloor al snel veldslagen bij Metz en Sedan en Napoleon III werd gevangen genomen. Het Pruisische leger trok al snel Parijs binnen. De Nederlaag van de Fransen was een feit en in 1871 werd in Parijs een radicale gemeenteraad gekozen. De stad Parijs liep echter aanzienlijke schade op tijdens de desastreus verlopen Frans-Duitse Oorlog en de daarop volgende maanden, toen de reguliere Franse troepen de stad belegerden in een wrede poging de opstand neer te slaan die na de capitulatie was uitgebroken.

Terug naar boven

Derde Republiek:

In 1875 maakt Frankrijk de zoveelste nieuwe start, ditmaal met de derde republiek. De Derde Franse Republiek werd uitgeroepen in mei 1871. De republiek overleefde de Eerste Wereldoorlog maar zou tijdens de Tweede Wereldoorlog worden vervangen. Tijdens de derde republiek, die overigens niet geliefd was door menig Fransoos, duurde de politieke verdeeldheid voort, zo bevochten (met woorden) links en rechts elkaar voortdurend. Het socialisme won in sneltreinvaart terrein, dit kwam door de komst van de arbeidersbeweging van Jaures.

De Franse koloniën brachten inmiddels grote rijkdommen aan Frankrijk. Alleen Engeland had nog meer koloniën.

De Derde Republiek zag het licht als uitvloeisel van de gewelddadige conflicten tussen de Nationale Assemblee (die nog steeds door het hof gecontroleerd werd) en de revolutionaire regering, bekend onder de naam Commune, die op 18 maart 1871 in Parijs geïnstalleerd werd. In luttele weken slaagde deze regering erin de werkbaarheid van het socialisme te demonstreren, hetgeen later als voorbeeld diende voor Karl Marx. Het herstellen van de vrede viel samen met de doorbraak van het Impressionisme, de kunststroming rond Monet, Renoir, Pissarro, Cézanne en Manet. De eerste tentoonstelling werd gehouden in de studio van de fotograaf Nadar, maar het zou nog tot 1877 duren alvorens de term 'Impressionisme' algemeen geaccepteerd werd. Aan het eind van de eeuw bloeiden in Parijs de beeldende kunst, de muziek en het theater als nooit tevoren. Parijs werd de geboorteplaats van het modernisme: de Belle Epoque was aangebroken, de Art Nouveau veroverde de stad, de eerste metrolijnen werden aangelegd en er kwam gasverlichting. De unieke contouren van de Eiffeltoren tekenden zich af tegen de hemel. In de eerste tien jaar van de nieuwe eeuw zetten Picasso en Braque met het Kubisme de oude artistieke canon op zijn kop en gaven de aanzet tot een periode van uitzonderlijke creativiteit met artiesten als Fernand Léger en Marcel Duchamp. Tegelijkertijd echter was Europa op weg naar een van de meest tragische episoden uit zijn geschiedenis: De Eerste Wereldoorlog.

Terug naar boven

Eerste Wereldoorlog:

De spanningen tussen Frankrijk en Duitsland namen toe, te meer om de vraag wie de grootmacht van Europa was. Duitsland deed verwoede pogingen om het land Frankrijk in een isolement te brengen, dit lukte echter geenszins doordat Frankrijk diverse pacten had gesloten, waaronder met de Russische Tsaar en ook met Engeland. De macht van Oostenrijk en Hongarije in de Balkan nam ook steeds verder toe, waardoor de Duitsers met het Oostenrijks Hongaarse rijk dicht in de buurt kwamen van het Suezkanaal, en de daar aanwezige olievoorraden. De spanningen tussen de imperialisten waren nu op een hoogtepunt en zouden weldra tot ontploffing komen met als gevolg de Eerste Wereldoorlog. Na de slag bij Marne konden de Duitsers niet verder oprukken, waardoor beide kampen gedwongen waren zich in te graven met als gevolg een jarenlange loopgraven oorlog die meer dan 1 miljoen mensenlevens zou kosten en meer dan 3 miljoen gewonden. Uiteindelijk trokken de Duitsers aan het kortste eind en in 1918 capituleerden zij.

De Eerste Wereldoorlog had voor iedereen een enorme tol geëist en zou Duitsland zelfs in een economisch isolement voor jaren brengen. De schadevergoedingen die Duitsland namelijk aan de overwinnaars van de oorlog moest betalen waren verre van proportioneel en dit zou indirect leiden tot de komst van de nationalist Hitler die Duitsland al snel in de volgende rampspoed zou brengen: De Tweede Wereldoorlog.

De Eerste Wereldoorlog had eigenlijk alleen maar verliezers, want ook voor Frankrijk was er eigenlijk nauwelijks winst, ze kregen Elzas en Lotharingen weer terug, maar verder had het land te kampen met een enorme inflatie en het gevolg daarvan was een economische crises.

In de jaren 20 werd Frankrijk deels weer opgebouwd met het geld dat Duitsland betaalde als schadevergoeding, maar Duitsland zou hier weldra mee stoppen omdat het nauwelijks aan zijn verplichtingen kon voldoen. In 1929, na de beurskracht op Wallstreet in Amerika, raakte de gehele wereldeconomie in crisis. De jaren 30 werden ook beheerst door een slecht economisch klimaat en veel Fransen hoopten toen op de macht van de communisten, maar dit werd verhinderd door het socialistische Front Populaire onder leiding van Leon Blum.

Terug naar boven

Tweede wereldoorlog:

Inmiddels waren de Nazi’s in Duitsland aan de macht gekomen en in 1935 verbrak Hitler de vrede van Versailles en begon hij met het opbouwen van een Duitse militaire staat. Duitsland annexeerde inmiddels steeds meer land: Oostenrijk, Sudetenland in het toenmalige Tsjechoslowakije en Polen. Tegelijkertijd tekende het een niet aanvalsverdrag met Rusland in 1939. De hele wereld probeerde op tamelijk slappe wijze middels een verzoeningspolitiek een oorlog te voorkomen, maar in April 1940 was de Tweede Wereldoorlog een feit toen Duitsland Nederland, Belgie en Denemarken binnenviel. Al snel zouden de Nazi’s Parijs bereiken, nadat de Fransen geen tot weinig weerstand boden. De Fransen die het niet zagen zitten om met de Duitse bezetter samen te werken waren reeds via Duinkerken vetrokken richting Engeland. De Duitse bezetting was voor vele Fransen een ware vernedering. Frankrijk was gecapituleerd en zou voortaan worden geleid door het met de Duitsers collobarrerende Vichy regime onder leiding van, de held uit de Eerste Wereldoorlog, generaal Petain. Frankrijk werd opgedeeld in twee sectoren, namelijk het bezette noorden (daaronder ook Parijs) en het vrije zuiden, waar het Vichy regime met de Duisters samenwerkte.

Genraal Pétain was op 16 juni 1940 de Franse premier Paul Reynaud opgevolgd. Op 22 juni ondertekende hij te Compiègne een wapenstilstand met nazi-Duitsland. De overeenkomst voorzag in het opdelen van Frankrijk. Duitsland bezette het noorden en westen van Frankrijk en de kust van de Atlantische Oceaan. De rest van Frankrijk evenals de Franse koloniën (waaronder Madagaskar) zouden worden bestuurd door de Franse regering, met Vichy als hoofdstad. De Duitsers waren immers bang dat de Franse marine en de Franse koloniën anders aan de geallieerden ter beschikking zouden worden gesteld. Alle Franse joden moesten worden overgedragen aan Duitsland. Het Franse leger werd verkleind tot honderdduizend manschappen en alle Franse krijgsgevangenen bleven in gevangenschap. Bovendien moesten de Fransen de kosten van de bezetting door de Duitse troepen betalen. De Duitsers hadden namelijk in de jaren na de Eerste Wereldoorlog zo veel schadevergoeding aan de Fransen betaald dat de hele natie Duitsland hier een trauma aan had overgehouden. Wel behield het Vichy-regime de Franse marine, die op 8 juli door de Engelse Royal Navy in de havens van Toulon en Mers-el-Kebir vernederend werd verslagen.

Op 10 juli 1940 stemde het Franse parlement voor opheffing van de Derde Republiek, en de volgende dag benoemde het regime Pétain tot staatshoofd met de bevoegdheid een nieuwe grondwet te schrijven. Petain stelde het parlement echter buiten werking en gaf zichzelf vrijwel dictatoriale bevoegdheden. Hij benoemde Pierre Laval en François Darlan tot vice-premiers. Het Franse nationale motto Liberté, Egalité, Fraternité (Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap zoals dat tijdens de Franse revolutie was ontstaan) werd vervangen door de Facistische leuzen Travail, Famille, Patrie (Werk, Gezin, Vaderland). De oorlogsmisdadiger Maurice Papon werd in 1942 secretaris-generaal in Bordeaux.

De agressie van de bezetter en het collobarrerende Vichy regime die duizenden joden deporteerden stuitten echter ook op verzet. Er kwamen diverse verzetsgroepen die centraal werden geleid vanuit Engeland door de Franse generaal Charles de Gaulle.

Na de invasie in Normandië door de geallieerden vluchtte het Vichy-regime naar Duitsland. Hier werden ze echter niet met open armen ontvangen maar werden door de Duitsers in Sigmaringen gevangen genomen. De slappe houding van de Vichy regering paste niet in het straatje van de Duitsers, die vochten op leven en dood en die elke vorm van terugtrekking (daaronder ook vluchtpogingen) bestempelden als hoogverraad (waarop zonder meer de doodstraf stond). Enkele leden van de regering werden dan ook geëxecuteerd. Pétain werd veroordeeld tot de doodstraf, maar zijn straf werd omgezet in levenslang.

In augustus 1944 werd Parijs bevrijd en werd er een voorlopige regering gevormd door Charles de Gaulle. Het land moest snel weer worden opgebouwd en er moest weer een economie komen die het land kon laten opleven. Na een nationaal referendum werd in 1946 een nieuwe staat opgericht: De Vierde republiek

Terug naar boven

Vierde Republiek:

In deze vierde republiek was de presidentsrol voorbehouden aan Charles de Gaulle, maar al snel werd duidelijk dat de macht van de president werd beperkt door een machtig parlement. Dit paste niet in de visie van Charles de Gaulle en deze besloot zich dan ook terug te trekken ( om uiteindelijk in 1958 weer terug te komen.) als president.

In 1951 werd Frankrijk lid van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (de voorloper van de EU) en door dit verband verbond Frankrijk met de deelnemende landen: Benelux, Italië en West Duitsland). Ook de NAVO diende zich onder leiding van de Amerikanen aan. De Koude oorlog was inmiddels in alle hevigheid losgebarsten.

In de jaren die volgde waren er verscheidene conflicten op mondiaal gebied. Allereerst in 1954 was er het conflict bij Dien Bien Phu. Dit was een conflict dat duurde van 13 maart tot 7 mei 1954 en vond plaats in de Franse kolonie Indo-China (koloniale gebied Vietnam, Laos en Cambodja) en dan in het huidige Vietnam. De Franse junglevesting Dien Bien Phu werd in deze slag verslagen door de Vietnamezen onder leiding van generaal Vo Nguyen Giap. De Franse leden aanzienlijke verliezen, allen leden van het Franse vreemdenlingenlegioen. Deze nederlaag werd door de Fransen als zeer pijnlijk ervaren en betekende tegelijkertijd het einde van de kolonie Vietnam.

Ten Tweede was er in 1956 het conflict in Egypte om het Suezkanaal. Egypte bezette het Suzekanaal en Engeland en Frankrijk grepen direct in om hun belangrijke doorvaarroutes te beschermen. Het Suezkanaal was zeer belangrijk voor de doorvaarroutes van met name olie. Uiteindelijk werden de Fransen en Engelsen door de Amerikanen en Russen gedwongen zich terug te trekken. Dit werd in Frankrijk en Engeland als een indirecte Nederlaag gezien, het zoveelste conflict waar (het grote) Frankrijk het onderspit moest delven.

Het derde conflict was om Algerije, daar werden de problemen met het Algerijns Nationaal bevrijdingsfront (FLN) steeds groter. Algerije was namelijk een kolonie van Frankrijk en wilde in navolging van Syrië, Libanon, Tunesie en Marokko ook de onafhankelijkheid verkrijgen. In al deze landen was de onafhankelijkheid op vreedzame wijze tot stand gekomen, maar in Algerije wilde de onafhankelijkheid niet vlotten. Dit had te maken met het feit dat de Franse belangen te groot waren om op te geven. Het Franse bestuur in Frankrijk wilde haar macht geenszins opgeven en dit leidde tot hevig verzet van het Algerijns bevrijdingsfront, dat met bloedige terroristische aanslagen probeerde het land te ontwrichtten. Het gevolg was dat Frankrijk steeds meer troepen naar Algerije stuurde om het orde en gezag te handhaven. Tegenover de terreur van het Arabische Front de Liberté Nationale (FLN) organiseerden Franse fanatici onder de "pieds noirs" zich in de Organisation de l'Armée Secrète (OAS), die tegenterreur uitoefende. Bepaalde legerkringen overwogen toen een staatsgreep en vormden daartoe op 13 mei 1958 een revolutionair "comité de salut public", dat ook contact opnam met generaal De Gaulle. Het Franse leger, onder leiding van generaal Massu dreigde toen in 1958 met een staatsgreep en de angst voor een burgeroorlog in Frankrijk werd steeds groter. In mei staken de para's van generaal Massu over naar het eiland Corsica en bedreigde Marseille. Het scenario van de Spaanse burgeroorlog tekende zich af totdat president René Coty een beroep deed op generaal Charles De Gaulle. Om een einde te maken aan deze huiverige situatie van een naderende burgeroorlog kreeg Charles de Gaulle van het parlement haast dictatoriale bevoegdheden. Het conflict werd vreedzaam opgelost een half jaar later werd de grondwet voor de Vijfde Franse Republiek van kracht.

Terug naar boven

Vijfde Republiek:

Onder leiding van Charles de Gaulle werd plannen voor staatkundige hervormingen gemaakt en ook doorgezet. Op 28 september 1958 stemde meer dan 80% van de kiezers voor de nieuwe grondwet, die de president veel macht gaf. Het doel was een einde te maken aan de chronische instabiliteit van de Derde en Vierde Republiek, waarin leiders van de verschillende parlementsfracties straffeloos op lichtzinnige gronden regeringen konden doen vallen. De nieuwe gaullistische partij "Union pour la Nouvelle République" werd bij de komende verkiezingen de grootste fractie in het parlement. De Gaulle zelf werd op 8 januari 1959 als president geïnstalleerd, met als premier Michel Debré, die in 1962 werd opgevolgd door de latere president Georges Pompidou.

De Gaulle koos voor een zelfbeschikking voor Algerije en haalde hiermee de woedde op de hals van diverse Franse officieren. De Gaulle hield voet bij stuk en uiteindelijk werd Algerije in 1962 onafhankelijk. In de jaren 60 vond onder de Gaulle een snelle modernisering plaats. Onder zijn leiding kreeg de Franse economie nieuwe impulsen en de Gaulle droomde van een verenigd Europa onder leiding van Frankrijk. Hij stoorde zich aan de Amerikaanse inmenging op het wereldtoneel en als gevolg hiervan besloot hij zich met Frankrijk in 1966 terug te trekken uit de NAVO. Frankrijk begon een eigen nucleaire programma om haar macht als grootmacht te bewijzen.

In 1968 werd Frankrijk opgeschrikt door hevige demonstraties en stakingen. Arbeiders en studenten protesteerden tegen de oorlog in Vietnam en tegen Amerika en hadden nog weinig goeds over met het Franse systeem. Binnen enkele dagen lag geheel Frankrijk plat onder stakingen. De Gaulle had deze stakingen en protesten, die de benaming les evenements kregen, niet zien aankomen en schreef nieuwe verkiezingen uit, maar nadat zijn hervormingsplannen in een landelijk referendum werden verworpen tok de Gaulle zijn conclusie en trok zich terug als president. In de jaren 70 werd het beleid van de Gaulle door zijn opvolgers Georges Pompidou en Valery Giscard d’Estaing in grote lijnen voortgezet.

President Pompidou verbond zijn naam aan de Parijse bizarre Beaubourg, 'de blauwe raffinaderij', zoals de tegenstanders van de museumbouw sneerden. Giscard zette zijn handtekening onder de plannen voor het Musée d'Orsay, de Cité des Sciences et des Techniques in La Villette en het Institut du Monde Arabe.

In 1973 zorgde de oliecrisis voor een economische crisis in Frankrijk. Een alliantie tussen de Franse communisten en socialisten werd steeds waarschijnlijker.

In 1981 werd François Mitterrand, de leider van de socialistische partij de nieuwe president van Frankrijk. Hij wist de verkiezingen een tweede maal te winnen, maar moest in 1995 het veld ruimen voor de conservatieve Jacques Chirac. De laatste presidenten waren ook de drijvende krachten achter een aantal projecten die de toekomst van de stad Parijs terdege beïnvloedden. Mitterrand had de meest prestigieuze projecten: het Grand Louvre, de Arche de la Défense, de Opera Bastille en de Grande Bibliothèque, bouwwerken die hem van een plaats in het geheugen van de Fransen moest verzekeren, maar vooral de wereld verbaasd moesten laten staan en de eeuwenoude grandeur van de Vitte Lumière nog eenmaal onderstreepten.

Terug naar boven